20 VJET TRANSPARENCË QË NDËRTON BESIM

Ka të drejta që jetojnë në heshtje në ligje. Dhe ka të drejta që ndryshojnë demokracinë.

Njëzet vjet më parë, një e drejtë civile mori zërin e saj ligjor. Sot, ky zë është pjesë e praktikës demokratike të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

E drejta për të pasur qasje në informacione me karakter publik, si një nga të drejtat themelore të njeriut të garantuara nga Kushtetuta jonë, gjatë dy dekadave të fundit ka ecur pikërisht në këtë drejtim – nga një dispozitë ligjore në një vlerë të gjallë demokratike.

Nga e drejta për informacion te pushteti në duart e qytetarëve. Nga detyrimi i institucionit për t’iu përgjigjur një kulture transparence dhe llogaridhënieje. Këtu Ligji shkon përtej tekstit të tij ligjor dhe bëhet një instrument i demokracisë – për transparencë më të madhe, qeverisje të përgjegjshme, mbrojtje të interesit publik dhe integritet institucional.

Sepse pyetja kërkon përgjegjësi, dhe përgjigjja ndërton besim.

E festuam këtë përvjetor të rëndësishëm dje, më 28 shtator, në partneritet me Institutin Demokratik Kombëtar – NDI, në kuadër të projektit “Komunitete me Integritet”, me mbështetjen e Qeverive të Zvicrës dhe Suedisë.

Zëri institucional u prezantua nga Drejtori i Agjencisë, Petar Gajdov, i cili foli për përgjegjësinë e institucionit që për dy dekada ka mbrojtur dhe promovuar të drejtën e qytetarëve për të ditur – një e drejtë që është rritur nga një garanci ligjore në një praktikë të gjallë demokratike.

Perspektiva legjislative u soll nga deputeti Ljupço Prenxhov, Kryetar i Komisionit për Sistemin Politik dhe Marrëdhëniet Ndërmjet Komuniteteve, duke kujtuar rëndësinë e kornizës ligjore dhe rolin e Parlamentit në krijimin e kushteve për institucione të hapura dhe të përgjegjshme.

Perspektiva evropiane dhe e partneritetit u konfirmua nga Shkëlqesia e Tij Christoph Sommer, Ambasador i Zvicrës, një vend që ka një angazhim të gjatë për të mbështetur rrugën e reformave të Maqedonisë së Veriut drejt qeverisjes së mirë, transparencës, llogaridhënies dhe institucioneve më të forta.

Tradita e llogaridhënies dhe transparencës u prezantua nga Shkëlqesia e Tij Ola Sulstrom, Ambasador i Suedisë, një vend me një nga traditat më të gjata demokratike në fushën e aksesit në informacion – një vlerë që Suedia e ka çmuar që nga viti 1766.

Perspektiva e bashkësisë lokale u soll nga Orce Gjorgjievski, Kryetar i Qytetit të Shkupit dhe President i BNJVL-së, sepse pikërisht në nivel lokal transparenca shndërrohet në mënyrë më të drejtpërdrejtë në të drejtën e përditshme të qytetarit – të dijë, të kërkojë dhe të marrë përgjigje për pyetje që ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e tij.

Zëri i shoqërisë civile u prezantua nga Dançe Danilovska-Bajdevska, drejtoreshë programi në “Metamorfozis”, duke kujtuar se asnjë ligj nuk është plotësisht aktiv nëse zbatimi i tij nuk monitorohet, zbatimi i tij nuk promovohet dhe nuk kërkohet transparencë dhe llogaridhënie edhe më e madhe.

Gjashtë perspektiva. Role të ndryshme. Një vlerë e përbashkët – institucione të hapura, qytetarë të informuar dhe besim që ndërtohet çdo ditë.

Nga llogaridhënia institucionale dhe kuadri ligjor, përmes partneriteteve ndërkombëtare dhe komunitetit lokal, deri te shoqëria civile – të gjitha perspektivat çuan në një mesazh thelbësor: institucionet e hapura krijojnë qytetarë të informuar dhe qytetarët e informuar krijojnë një demokraci më të fortë.

Në një demokraci të shëndetshme, informacioni është urë. Të dish se si merren vendimet është e drejta jote themelore.

Keni të drejtë të dsini!

Sepse edhe pyetja më e qetë, kur merr përgjigje, bëhet zë i publikut – dhe një hap përpara për demokracinë.

20 vjet të drejtë të dimë.

20 vjet transparencë.

20 vjet llogaridhënie.

20 vjet transparencë që ndërton besim.