20 ГОДИНИ ТРАНСПАРЕНТНОСТ ШТО ГРАДИ ДОВЕРБА

Постојат права што тивко живеат во законите. И постојат права што ја менуваат демократијата.

Пред дваесет години, едно граѓанско право го доби својот законски глас. Денес, тој глас е дел од демократската практика на Република Северна Македонија.

Правото на пристап до информациите од јавен карактер, како едно од основните човекови права загарантирани со нашиот Устав, во текот на изминатите две децении премина токму таков пат – од законска одредба до жива демократска вредност.

Од право на информација до моќ во рацете на граѓаните. Од обврска на институцијата да одговори до култура на транспарентност и отчетност. Токму тука Законот го надминува својот правен текст и станува инструмент на демократијата – за поголема транспарентност, одговорно управување, заштита на јавниот интерес и институционален интегритет.

Бидејќи прашањето бара одговорност, а одговорот гради доверба.

Овој значаен јубилеј го одбележавме вчера, на 28 септември, во партнерство со Националниот демократски институт – НДИ, во рамките на проектот „Заедници со интегритет“, со поддршка од Владите на Швајцарија и Шведска.

Институционалниот глас го претстави директорот на Агенцијата, Петар Гајдов, зборувајќи за одговорноста на институцијата која две децении го штити и унапредува правото на граѓаните да знаат – право што од законска гаранција прерасна во жива демократска практика.

Законодавната перспектива ја донесе пратеникот Љупчо Пренџов, претседател на Комисијата за политички систем и односи меѓу заедниците, потсетувајќи на значењето на законската рамка и улогата на Собранието во создавањето услови за отворени и одговорни институции.

Европската и партнерската перспектива ја потврди Н.Е. Кристоф Зомер, амбасадор на Швајцарија, земја која со долгогодишна посветеност го поддржува реформскиот пат на Северна Македонија кон добро владеење, транспарентност, отчетност и посилни институции.

Традицијата на отвореност и јавност ја прикажа Н.Е. Ола Сулстром, амбасадор на Шведска, земја со една од најдолгите демократски традиции во областа на пристапот до информации – вредност која Шведска ја негува уште од 1766 година.

Перспективата на локалната заедница ја донесе Орце Ѓорѓиевски, градоначалник на Град Скопје и претседател на ЗЕЛС, бидејќи токму на локално ниво транспарентноста најнепосредно се претвора во секојдневно право на граѓанинот – да знае, да праша и да добие одговор за прашањата што директно го засегаат неговиот живот.

Гласот на граѓанското општество го претстави Данче Даниловска-Бајдевска, програмска директорка во „Метаморфозис“, потсетувајќи дека ниту еден закон не е целосно жив ако не се следи неговата примена, не се унапредува неговото спроведување и не се бараат уште поголема отвореност и отчетност.

Шест перспективи. Различни улоги. Една заедничка вредност – отворени институции, информирани граѓани и доверба што се гради секој ден.

Од институционалната одговорност и законската рамка, преку меѓународните партнерства и локалната заедница, до граѓанското општество – сите перспективи водеа кон една суштинска порака: отворените институции создаваат информирани граѓани, а информираните граѓани создаваат посилна демократија.

Во една здрава демократија, информацијата е мост. Да знаете како се носат одлуките е ваше основно право.

Имаш право да знаеш!

Бидејќи и најтивкото прашање, кога ќе добие одговор, станува глас на јавноста – и чекор напред за демократијата.

20 години право да знаеме.
20 години отвореност.
20 години одговорност.
20 години транспарентност што гради доверба.