БЕРЛИН | ТРЕТ ДЕЛ ОД СТУДИСКАТА ПОСЕТА НА ГЕРМАНИЈА

Од европските стандарди до институционалната практика: Транспарентноста како темел на демократската одговорност

Отворените институции се темел на функционалната демократија, а пристапот до информации е еден од нејзините најзначајни инструменти за јавна контрола, отчетност и граѓанско учество.

Водена од овие принципи, делегацијата на Агенцијата за заштита на правото на слободен пристап до информациите од јавен карактер ја продолжи студиската посета на Сојузна Република Германија со серија работни средби во Берлин, реализирани во рамките на Твининг лајт проектот „Поддршка на слободниот пристап до информации“, финансиран од Европската Унија.

Берлинскиот дел од програмата беше посветен на продлабочена размена на институционални искуства, компаративна анализа на законодавните решенија и идентификување добри европски практики за унапредување на транспарентноста и заштитата на правото на пристап до информации.

Сојузното министерство за надворешни работи: Транспарентноста во федералниот систем

Во Сојузното министерство за надворешни работи, г-н Петер Адамс и неговите колеги ја претставија германската нормативна и институционална рамка за слободен пристап до информации, со посебен осврт на постапувањето по барањата во федералните министерства и другите државни органи.

Презентираниот систем на статистичко известување за 2025 година ја отвори дискусијата за значењето на систематското прибирање и анализа на податоците како основа за следење на законската примена, препознавање на административните предизвици и унапредување на институционалната ефикасност.

Размената на искуства овозможи согледување на сличностите и разликите меѓу германскиот и македонскиот правен систем, особено во поглед на институционалните надлежности, постапките и законските ограничувања на пристапот до информации.

Берлинскиот комесар: Правната сигурност и достапноста на информациите во фокусот

Работната средба со Берлинската комесарка за заштита на личните податоци и слобода на информации, Маике Камп, и експертката Фридерике Пошел-Лазовиќ, беше посветена на практичните механизми за остварување на правото на пристап до информации и институционалната заштита на барателите.

Посебно внимание беше посветено на законските рокови, административните надоместоци и потребата од воспоставување рамнотежа меѓу ефикасното управување со јавните ресурси и непреченото остварување на правата на граѓаните.

Дискусијата ја нагласи важноста на јасните процедури, предвидливото административно постапување и доследната примена на законодавството како суштински предуслови за правна сигурност и доверба во институциите.

Сојузниот комесар (BfDI): Од формална заштита кон превентивно и конструктивно решавање на споровите

Особено значаен сегмент од посетата претставуваше средбата во Канцеларијата на Сојузниот комесар за заштита на личните податоци и слобода на информации во Берлин (BfDI), со д-р Мартина Шлегел, д-р Михаела Шмиц, Сара Башиќ, Јоханес Отремба, и Лиза Зајдл.

Во фокусот на разговорите беше германскиот модел на институционално посредување, кој се заснова на советодавна поддршка, конструктивна комуникација и превентивно разрешување на недоразбирањата меѓу барателите и имателите на информации.

Компаративната дискусија ја истакна суштинската разлика меѓу германскиот пристап, ориентиран кон посредување и препораки, и македонскиот модел, во кој Агенцијата располага со законски утврдени второстепени надлежности за одлучување по жалби.

Овие искуства отворија значајни перспективи за дополнително зајакнување на советодавната и превентивната улога на Агенцијата, без отстапување од нејзините законски надлежности.

Од размена на знаења до одржлив институционален напредок

Студиската посета на Берлин ја потврди вредноста на европската институционална соработка како механизам за пренос на знаења, критичко преиспитување на постојните практики и идентификување применливи решенија во националниот контекст.

Стекнатите искуства претставуваат основа за понатамошно унапредување на методологиите за следење на транспарентноста, квалитетот на институционалното известување, административната ефикасност и советодавната поддршка на имателите на информации.

Во поширокиот контекст на европската интеграција, ваквата соработка придонесува кон зајакнување на принципите на добро управување, владеење на правото, институционална отчетност и активно граѓанско учество.

Бидејќи, вистинската мерка за транспарентноста не е само количеството достапни информации, туку способноста на институциите да го претворат правото на информираност во ефективна, еднакво достапна и секојдневно остварлива демократска вредност.

Со оваа определба, Агенцијата продолжува да инвестира во знаење, меѓународна соработка и институционален развој, во функција на изградба на поотворена, поодговорна и потранспарентна јавна администрација.